Informacje o projekcie  |  Informacje o uczestnikach projektu  |  Aktualności  |  Sponsorzy  |  Kontakt  | 
         

search Szukaj na www
Wyszukaj artykuły na www zawierające poniższe słowa
 

Witamy na naszej stronie


       Projekt Wypędzeni z Warszawy 1944 - losy dzieci poświęcony jest badaniom historycznym na temat deportacji ludności, jakie miały miejsce w Warszawie od sierpnia do października 1944 r., ze szczególnym uwzględnieniem przeżyć najmłodszych warszawiaków (do lat 15). W okresie II wojny światowej żadne miasto europejskie nie ucierpiało tak jak Warszawa i jej mieszkańcy. Kulminacyjnym momentem było Powstanie Warszawskie 1944 r.
     1 września 1939 r. Niemcy, bez wypowiedzenia wojny dokonali agresji na Polskę, dając początek II wojnie światowej. Wojsko polskie przystąpiło do obrony niepodległości, choć walkę ze znacznie silniejszym wrogiem, trzeba było prowadzić w całkowitej izolacji. 3 września sojusznicy Polski - Wielka Brytania i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę, jednak nie podjęły żadnych działań ofensywnych.
    17 września armia radziecka, łamiąc dotychczasowy pakt o nieagresji, przekroczyła wschodnie granice Polski. Zawarty tuż przed wybuchem wojny niemiecko-radziecki pakt Ribbbentrop-Mołotow, zakładał w tajnym protokole dodatkowym rozbiór Polski. W starciu z dwoma potężnymi sąsiadami Polska nie miała żadnych szans. Ostatnie walki kampanii wrześniowej trwały do 5 października.
     Rozpoczęła się trwająca ponad 5 lat okupacja. Dekretem Hitlera z 8 października 1939 r. zachodnie i północne ziemie polskie zostały włączone do Rzeszy. Z ziem centralnych Niemcy utworzyli Generalne Gubernatorstwo. Wschodnie tereny Rzeczypospolitej (powierzchniowo połowa) zostały wcielone do Związku Radzieckiego. Niemcy, po rozpoczęciu w czerwcu 1941 r. wojny z ZSRR, okupowali całe terytorium Polski.
     Jedną z pierwszych decyzji nowych władz niemieckich był zakaz odbudowy Warszawy jako kara za długotrwała obronę (do 27 września). Stolica Polski, licząca przed wojną ponad 1 300 000 mieszkańców, miała spaść do roli miasta głęboko prowincjonalnego.
Zlikwidowana została polska administracja, większość organizacji społecznych i instytucji kulturalno-oświatowych. Zamknięto wyższe uczelnie, a szkolnictwo średnie ograniczono do szkół zawodowych.
     Władze okupacyjne wprowadziły terror oparty na zasadzie zbiorowej odpowiedzialności. Symbolem wszechwładzy policji niemieckiej w Warszawie stała się siedziba policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa (gestapo) w alei Szucha, gdzie torturowano więźniów.
      Zmorą warszawiaków stały się obławy uliczne - tzw. łapanki dokonywane na przypadkowych ludziach. Kończyły się one deportacją do obozów koncentracyjnych lub obozów pracy przymusowej w Rzeszy.
     Dyskryminacja ze strony okupanta dotknęła w sposób szczególny Żydów warszawskich (stanowiących 30% ogółu ludności miasta), których zamknięto w getcie. W lipcu 1942 r. Niemcy przystąpili do eksterminacji ludności żydowskiej. W ciągu kilku miesięcy wywieźli do obozu zagłady w Treblince 300 tysięcy ludzi.
     Pozostali przy życiu Żydzi chwycili za broń. 19 kwietnia 1943 r. wybuchło powstanie w getcie, które było walką o godną śmierć. W ciągu miesiąca Niemcy ostatecznie zlikwidowali getto, zrównując z ziemią jedną z dzielnic Warszawy.
     Po zagładzie ludności żydowskiej, Niemcy nasilili represje wobec Polaków. Masowe egzekucje nie osłabiły, tylko wzmocniły opór polskiego społeczeństwa, który trwał od początku okupacji. Wojskowa organizacja konspiracyjna - Armia Krajowa liczyła w 1943 r. 380 tysięcy żołnierzy na terenie całej Polski. Przez cały okres okupacji funkcjonowało Polskie Państwo Podziemne - parlament, sądownictwo i szkolnictwo z szeroko zakrojoną akcją tajnego nauczania. W Warszawie znajdowały się centralne ośrodki dyspozycyjne wszystkich ważniejszych organizacji konspiracyjnych zarówno politycznych, jak i wojskowych. Stolica była też centralną bazą dla partyzantki w całym kraju. Oblicza się, że czynnie w ruchu oporu uczestniczyło 25% dorosłej ludności miasta.
     Warszawa miała być początkowo wyłączona z akcji "Burza", polegającej na wzmożonych działaniach dywersyjnych na tyłach wojsk niemieckich w przededniu wkroczenia na ziemie polskie Armii Czerwonej. Jednak po fatalnych doświadczeniach z kontaktów Armii Krajowej z Rosjanami na terenach wschodnich Rzeczypospolitej (aresztowania akowców i wywózki na Sybir), zapadła inna decyzja. Wyzwolenie stolicy Polski przez Armię Krajową i wystąpienie przed Armią Czerwoną w roli gospodarza wydawały się ostatnią szansą, by zwrócić uwagę świata na dążenie narodu polskiego do pełnej niepodległości.
     1 sierpnia 1944 r. o godz. 17.00 słabo uzbrojone oddziały Armii Krajowej w sile około 25 tysięcy podjęły walkę z niemieckim garnizonem, liczącym w Warszawie blisko 20 tysięcy żołnierzy. Rozpoczęło się Powstanie Warszawskie .
     Sytuacja międzynarodowa sprawiła, że Polacy zostali w tym nierównym boju osamotnieni. Stalin celowo wstrzymał ofensywę Armii Czerwonej stojącej na prawym brzegu Wisły, umożliwiając Niemcom pacyfikację miasta. Bierna postawa zachodnich aliantów, akceptujących z góry ustalony podział stref wpływów na konferencji w Teheranie w końcu 1943 r., doprowadziła w konsekwencji do zagłady stolicy Polski.
     Po pierwszych sukcesach powstańców, Niemcy szybko zmobilizowali dodatkowe siły do stłumienia Powstania. Zgodnie z rozkazem Adolfa Hitlera oraz dowódcy SS i Policji, Heinricha Himmlera, każdego mieszkańca należało zabić. Skierowana do pacyfikacji miasta brygada kryminalistów Oskara Dirlewangera dokonała rzezi na Woli, nie oszczędzając kobiet i dzieci. W egzekucjach w tej dzielnicy zginęło ponad 40 tysięcy osób. Bestialskich mordów na ludności Ochoty dopuściły się oddziały kolaboracyjne RONA (Russkaja Oswoboditielnaja Narodnaja Armia).
     Ludzi pozostałych przy życiu, Niemcy wypędzali z domów, z zajmowanych kolejno rejonów miasta, kierując do obozu przejściowego w Pruszkowie pod Warszawą.
     Tymczasem w wyzwolonych dzielnicach, mimo skrajnych warunków, tworzyły się struktury wolnej Polski. Ujawniły się podziemne władze cywilne, działała poczta, wychodziła wolna prasa (ponad 150 tytułów). Swoje audycje nadawała powstańcza radiostacja "Błyskawica" i Polskie Radio, organizowano opiekę nad dziećmi, uchodźcami i pogorzelcami. Na fali entuzjazmu garnęli się do walki ochotnicy.
     Niemcy bezkarnie bombardowali miasto, zamieniając kamienice w ruiny. Pod ich gruzami śmierć znalazło wiele tysięcy ludzi. Powstańcy, po 63 dniach heroicznej walki z wrogiem, wyposażonym w najnowocześniejsze środki techniczne, musieli kapitulować.
     W toku walk poległo około 18 tysięcy powstańców; straty ludności cywilnej wyniosły co najmniej 150 tysięcy zabitych. Straty niemieckie wyniosły około 17 tysięcy zabitych i zaginionych.
     Pozostali przy życiu powstańcy, zgodnie z umową kapitulacyjną z 2 października 1944 r., trafili do obozów jenieckich. Wśród nich byli również młodociani żołnierze, poniżej 15 roku życia.
     Ludność cywilna, która do końca walk przebywała w centrum miasta, została wygnana i skazana na poniewierkę. W okresie od 6 sierpnia do 10 października przez obóz w Pruszkowie przeszło 550 tysięcy osób z Warszawy oraz 100 tysięcy z miejscowości podwarszawskich. Stąd wywieziono na roboty do Niemiec 150 tysięcy osób, a 50 tysięcy do obozów koncentracyjnych. Rannych, bądź niezdolnych do pracy, wywieziono do różnych miejscowości na terenie Generalnej Guberni.
     W opustoszałej Warszawie, Niemcy przystąpili do systematycznego niszczenia i palenia ocalałych jeszcze budynków, tak, aby stolica Polski, zgodnie z rozkazem Hitlera, została zrównana z ziemią. Szacuje się, że Warszawa w okresie II wojny światowej została zniszczona w 85 procentach.

 Wstecz...


 
Galeria fotografii
         
 
search Szukaj na www
Wyszukaj artykuły na www zawierające poniższe słowa
 
   

Copyright © Muzeum Warszawy :: 2007

   
  Projekt jest realizowany przez Muzeum Warszawy we współpracy z Archiwum Państwowym m. st. Warszawy oraz niemiecką fundację Stiftung Niedersachsische Gedenkstatten