Informacje o projekcie  |  Informacje o uczestnikach projektu  |  Aktualności  |  Sponsorzy  |  Kontakt  | 
         

search szukaj
 

Kampania wrześniowa


            1 IX 1939 roku o świcie III Rzesza Niemiecka na rozkaz kanclerza Adolfa Hitlera, łamiąc pakt o nieagresji, przeprowadziła bez wypowiedzenia wojny - agresję na całej szerokości swych granic z II Rzeczypospolitą, zajmując stopniowo terytorium Polski i rozpoczynając wybuch II wojny światowej. Pierwsze bomby spadły na Wieluń i placówkę polską na Westerplatte kierowaną przez mjr. Henryka Sucharskiego. 
            Bitwy graniczne ujawniły dużą dysproporcję pomiędzy siłami hitlerowskich Niemiec i Polski z korzyścią dla tej pierwszej. Wehrmacht błyskawicznie opanował zachodnią część kraju i zmierzał w kierunku Warszawy. 
            Przystąpienie do wojny sojuszników II Rzeczypospolitej - Wielkiej Brytanii i Francji 3 IX 1939 roku nie spełniły oczekiwań Polaków z powodu braku ich aktywności militarnej. 
           Tymczasem armie niemieckie zostały powstrzymane ofensywą połączonych armii: "Poznań" gen. Tadeusza Kutrzeby i "Pomorze" gen. Władysława Bortnowskiego w bitwie nad Bzurą w dniach 9-18 IX 1939 roku, co przedłużyło o ponad tydzień zmagania, powodując duże straty po obu stronach. 
           Warszawa od początku wojny była atakowana z powietrza, a 8 IX 1939 roku wojska niemieckie znalazły się na przedpolach stolicy. Działania zbrojne doprowadziły do zniszczeń domów (10% zabudowy), obiektów zabytkowych i infrastruktury miasta. Dewastacji uległy zbiory biblioteczne, archiwa, dzieła sztuki. 
            W obronie miasta początkowo brały udział nieliczne oddziały Wojska Polskiego. Dowodził nimi od 3 IX 1939 roku gen. Walerian Czuma. Organizował on stopniowo liczne siły z rozbitych jednostek cofających się w kierunku stolicy Polski. 8 IX 1939 roku zorganizowano w ten sposób armię "Warszawa" pod dowództwem gen. Juliusza Rómmla. 
            Obok żołnierzy aktywnie uczestniczyła w oporze bardzo duża ilość cywilnych warszawiaków zaangażowanych przy budowie rowów przeciwczołgowych, barykad i umocnień, a także zorganizowanych w służbach: Obronie Przeciwlotniczej (OPL), Służbie Obywatelskiej i Straży Ogniowej. Ważną rolę odegrały oddziały saperskie, które w dniach 8-10 IX 1939 roku przygotowały na przedpolach zapory przeciwczołgowe i pola minowe uniemożliwiające dostęp do Warszawy oddziałom niemieckim. 
           Od początku konfliktu istotne znaczenie miały władze cywilne na czele z Komisarzem Cywilnym przy Dowództwie Obrony Warszawy; prezydentem miasta Stefanem Starzyńskim, które pomimo trudności organizowały pomoc dla mieszkańców i podtrzymywały na duchu.
            Z zachodnich rejonów Polski docierali uchodźcy, wyrzuceni z mieszkań i domów, których było około 300 tysięcy. Przebywali oni w skrajnie ciężkich warunkach lokalowych i aprowizacyjnych.  
            17 IX 1939 roku na tereny wschodnie II Rzeczypospolitej wkroczyła bez wypowiedzenia wojny armia sowiecka, realizując pakt Ribbentrop-Mołotow z 23 VIII 1939 roku. Na wieść o tym rząd polski, część wojska i policji przekroczyły przejścia graniczne z Rumunią i tam zostały internowane. Na zajętych obszarach Sowieci rozpoczęli represje wobec ludności polskiej (na rozkaz przywódców ZSRR na czele z Józefem Stalinem dokonano ludobójstwa internowanych w 1939 r. oficerów Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Policji Państwowej, Straży Granicznej oraz urzędników państwowych w kwietniu 1940 roku w Katyniu, Miednoje, Starobielsku, Ostaszkowie. Inteligencję polską i ziemian - jako przeciwników politycznych NKWD kierowało do łagrów na terytorium ZSRR).  
            Zajęcie Kresów przez Sowietów przyspieszyło zajęcie Polski przez Niemcy. 27 IX 1939 roku skapitulowała Warszawa (w jej obronie zginęło 6 tysięcy żołnierzy, 25 tysięcy cywilów, a rannych 50 tysięcy warszawiaków). Po przegranej ostatniej bitwie pod Kockiem 2-5 X 1939 roku poddała się Samodzielna Grupa Operacyjna "Polesie" gen. Franciszka Kleeberga.
            Obydwie strony konfliktu zbrojnego poniosły straty w sprzęcie i ludziach. W walkach z Niemcami zginęło około 70 tysięcy żołnierzy polskich, a około 133 tysięcy odniosło rany, zaś wojska niemieckie straciły około 45 tysięcy zabitych, rannych i zaginionych. 28 IX 1939 roku Niemcy i ZSRR podpisały dokument, wyznaczający nową granicę wzdłuż rzek Pisy-Narwi-Bugu-Sanu. Z zagarniętych ziem polskich hitlerowcy utworzyli nowe jednostki administracyjne: Kraj Warty (Warthegau) obejmujące teren Wielkopolski i Śląska oraz Gdańsk-Prusy Zachodnie (Danzig-Westpreussen), które bezpośrednio zostały wcielone do Rzeszy, przeprowadzając ostrą germanizację i próbę całkowitej likwidacji istnienia żywiołu polskiego. Z pozostałych ziem utworzono Generalne Gubernatorstwo ze stolicą w Krakowie, gdzie w myśl koncepcji "podludzi" Polacy mieli być obróceni w niewykwalifikowanych robotników o niskim stopniu wykształcenia, wychowanymi w posłuszeństwie wobec narzuconego systemu surowych represji w "przestrzeni życiowej" hitlerowskich Niemiec.      

 Wstecz...


 
Materiały dodatkowe
         
 
search szukaj
 
   

Copyright © Muzeum Warszawy :: 2007

   
  Projekt jest realizowany przez Muzeum Warszawy we współpracy z Archiwum Państwowym m. st. Warszawy oraz niemiecką fundację Stiftung Niedersachsische Gedenkstatten